EGZERSİZİN MENTAL SAĞLIK ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Mental sağlık denildiğinde çoğu insanın aklına hâlâ iki şey geliyor: ilaçlar ve terapi. Oysa modern bilim, zihinsel iyi oluşun yalnızca düşüncelerle değil; beden, hormonlar, sinir sistemi ve günlük alışkanlıklarla doğrudan ilişkili olduğunu açıkça gösteriyor.

Günümüzde depresyon ve anksiyete, dünya genelinde en yaygın sağlık sorunları arasında. Buna rağmen bu sorunların büyük bir kısmı ya tedaviye hiç ulaşamıyor ya da yalnızca semptomları baskılayan çözümlerle yönetiliyor. Tam da bu noktada, uzun süredir bildiğimiz ama yeterince ciddiye almadığımız bir araç yeniden gündeme geliyor: fiziksel aktivite.

Egzersiz çoğu kişi için hâlâ fit olmak, kilo vermek ya da daha iyi görünmek ile eş anlamlı. Ancak bilimsel veriler bize egzersizin, sadece bir estetik aracı olmadığını; beyni doğrudan etkileyen güçlü bir biyolojik ve psikolojik müdahale olduğunu gösteriyor.

Düzenli fiziksel aktivite stres sistemlerini yeniden dengeler, beyin kimyasını değiştirir, duygu durumunu stabilize eder; uyku, odak ve zihinsel dayanıklılığı artırır. Üstelik bunları, ilaçlara kıyasla çok daha düşük yan etki riskiyle yapar.

Bu makalede egzersizin mental sağlığı nasıl ve neden etkilediğini; “İyi hissettiriyor” gibi yüzeysel açıklamalar yerine beyin, hormonlar ve sinir sistemi düzeyinde ele alacağız.

EGZERSİZİN BEYİNE ETKİSİ VE BİYOLOJİK MEKANİZMALAR

Egzersizin mental sağlık üzerindeki etkisi bir “motivasyon hikâyesi” değil; ölçülebilir biyolojik süreçlerin sonucudur. Bu etki üç ana sistem üzerinden gerçekleşir.

1)BEYİN KİMYASI: ENDORFİNLER VE ENDOKANNABİNOİDLER

Fiziksel aktivite sırasında beyin, normalde ancak belirli durumlarda salgılanan bazı nörokimyasal maddeleri artırır:

• Endorfinler (özellikle β-endorfin)

  • Doğal ağrı kesicilerdir.

  • Rahatlama ve iyi hissetme hali oluşturur.

  • Depresif duygu durumla ters yönde çalışır.

    
    

• Endokannabinoidler

  • Kaygıyı azaltır.

  • Sakinlik ve zihinsel rahatlık sağlar.

  • “Egzersiz sonrası iyi hissetme” durumunun önemli bir parçasıdır.

Bu maddeler sayesinde egzersiz anksiyeteyi baskılar, duygusal dalgalanmaları yumuşatır, kısa vadede bile ruh halinde iyileşme sağlayabilir. Bu etki, “egzersizden sonra kendini daha iyi hissetme”nin arkasındaki gerçek biyolojik temeldir.

2)STRES SİSTEMİ: HPA AKSI VE KORTİzOL

Daha fazlasını okumak ister misiniz?

Bu özel yazıyı okumaya devam etmek için intellicorpus.com sitesine abone olun.

Hemen Abone Ol