AKILLI SAATLER KALORİYİ DOĞRU ÖLÇÜYOR MU?
Akıllı saatler, fiziksel aktivite ve sağlık takibinde günlük yaşamın vazgeçilmez araçları hâline gelmiştir. Bu cihazlar tarafından sunulan kalori (enerji harcaması) verileri, özellikle egzersiz planlaması ve kilo kontrolü gibi alanlarda kullanıcıların kararlarını doğrudan etkilemektedir. Ancak bu verilerin ne ölçüde güvenilir olduğu çoğu zaman sorgulanmadan kabul edilmektedir.
Enerji harcaması, doğrudan ölçülmesi zor bir fizyolojik parametredir ve akıllı saatlerde bu değer, kalp atım hızı, hareket ve hız gibi değişkenlerin algoritmalar aracılığıyla tahmin edilmesi yoluyla elde edilir. Bu durum, farklı cihazlar ve farklı aktiviteler arasında belirgin doğruluk farklarının ortaya çıkmasına neden olabilir.
Bu makalede, popüler üç akıllı saatin yürüyüş ve koşu sırasında enerji harcamasını ne kadar doğru tahmin edebildiği, altın standart kabul edilen indirekt kalorimetri yöntemi ile karşılaştırılan 2022 yılında yayımlanan kontrollü bir çalışma üzerinden ele alınmaktadır. Amaç, akıllı saatlerin sunduğu kalori verilerinin hangi ölçüde güvenilir olduğunu ve bu verilerin günlük kullanımda nasıl yorumlanması gerektiğini bilimsel bir çerçevede ortaya koymaktır.

AKILLI SAATLER YAKILAN KALORİYİ NASIL TAHMİN EDER?
Akıllı saatler enerji harcamasını doğrudan ölçmez; bunun yerine çeşitli fizyolojik ve hareket verilerini kullanarak istatistiksel tahminler üretir. Bu tahminlerin temelini üç ana veri kaynağı oluşturur: hareket sensörleri (ivmeölçer), kalp atım hızı ölçümü ve GPS verileri.
İvmeölçerler, kullanıcının hareket miktarını ve hızını algılayarak aktivitenin yoğunluğu hakkında bilgi sağlar. Kalp atım hızı ise enerji harcaması ile doğrusal ilişki göstermesi nedeniyle algoritmalar için önemli bir girdidir. Açık alan aktivitelerinde GPS verileri de devreye girerek hız ve kat edilen mesafe gibi değişkenlerin daha hassas hesaplanmasına katkı sağlar.
Bu veriler, üreticilere özgü ve genellikle kamuya açıklanmayan algoritmalar tarafından işlenerek kalori tahminine dönüştürülür. Bu nedenle iki farklı akıllı saat, aynı aktivite sırasında aynı sensör verilerini toplasa bile farklı enerji harcaması sonuçları üretebilir. Ayrıca aktivitenin türü, hızı ve kullanıcının bireysel özellikleri (vücut ağırlığı, yaş, cinsiyet) tahmin doğruluğunu önemli ölçüde etkileyebilir.
Bu noktada kritik olan, akıllı saatlerin sunduğu kalori değerlerinin ölçüm değil, modelleme sonucu elde edilen tahminler olduğunun farkında olunmasıdır. İncelenen çalışmanın temel amacı da, bu tahminlerin gerçek enerji harcamasıyla ne ölçüde örtüştüğünü ortaya koymaktır.
ARAŞTIRMA NASIL YAPILDI?
İncelenen çalışma, akıllı saatlerin kalori (enerji harcaması) tahmin doğruluğunu değerlendirmek amacıyla kontrollü ve gerçek hayata yakın bir deneysel tasarımla yürütülmüştür. Çalışmaya, yaşları 18–30 arasında değişen, normal vücut kitle indeksine sahip 20 sağlıklı genç yetişkin katılmıştır. Katılımcıların tamamı düzenli olarak fiziksel aktivite yapan bireylerden seçilmiştir.
Araştırmada üç farklı akıllı saat test edilmiştir: Apple Watch Series 6, Garmin Fenix 6 ve Huawei Watch GT 2e. Katılımcılar, her test sırasında bu üç saati eş zamanlı olarak bileklerinde taşımış ve cihazlar üretici talimatlarına uygun şekilde yerleştirilmiştir. Böylece aynı aktivite sırasında elde edilen veriler doğrudan karşılaştırılabilmiştir.
Enerji harcamasının referans ölçümü için, altın standart kabul edilen taşınabilir indirekt kalorimetri sistemi (COSMED K5) kullanılmıştır. Bu sistem, solunumla alınan oksijen ve verilen karbondioksit miktarlarını analiz ederek enerji harcamasını yüksek doğrulukla hesaplamaktadır.
Egzersiz protokolü açık alanda, 400 metrelik bir atletizm pistinde uygulanmıştır.
Katılımcılar:
Yaklaşık 6 km/s hızla 2 km yürüyüş,
Yaklaşık 10 km/s hızla 2 km koşu gerçekleştirmiştir.
Her iki aktivite arasında kısa bir dinlenme süresi verilmiş ve tüm cihazlar aynı anda başlatılıp durdurulmuştur.
Bu yaklaşım sayesinde, akıllı saatlerin günlük kullanım koşullarına benzer bir ortamda enerji harcamasını ne ölçüde doğru tahmin edebildiği objektif olarak değerlendirilmiştir.
ARAŞTIRMANIN SONUÇLARI
Çalışmada akıllı saatlerin enerji harcaması tahminleri, altın standart indirekt kalorimetri (COSMED K5) ile karşılaştırılmıştır. Sonuçlar, tüm cihazların enerji harcamasını genel olarak olduğundan fazla tahmin ettiğini göstermektedir.
Yürüyüş (2 km, ~6 km/s)
Referans ölçüme göre ortalama enerji harcaması 108.7 kcal olarak hesaplanmıştır.
Akıllı saatlerin tahminleri ise şu şekildedir:
Apple Watch Series 6: ~129 kcal (%19.8 hata)
Garmin Fenix 6: ~140 kcal (%32.0 hata)
Huawei Watch GT 2e: ~111 kcal (%9.9 hata)

Bu sonuçlara göre, yalnızca Huawei Watch, yürüyüş sırasında %10’un altında hata ile kabul edilebilir doğruluk sınırına yaklaşmıştır.
Koşu (2 km, ~10 km/s)
Referans ölçümde ortalama enerji harcaması 112.2 kcal olarak bulunmuştur.
Akıllı saatlerin tahminleri:
Apple Watch Series 6: ~138 kcal (%24.4 hata)
Garmin Fenix 6: ~131 kcal (%21.8 hata)
Huawei Watch GT 2e: ~112 kcal (%11.9 hata)

Koşu sırasında tüm cihazlarda hata oranları artmış, ancak Huawei Watch yine referans değere en yakın sonuçları üretmiştir.
Genel Yorum
Araştırmanın istatistiksel analizleri, test edilen akıllı saatlerin enerji harcaması tahminlerinde orta düzeyde geçerliliğesahip olduğunu göstermektedir. Başka bir ifadeyle, bu cihazlar genel eğilimi takip edebilse de, mutlak kalori değerleri kullanıcı kararlarını yanıltabilecek ölçüde sapma gösterebilmektedir.
BU SONUÇLAR NE ANLAMA GELİYOR?
Bu çalışmanın bulguları, akıllı saatlerin kalori (enerji harcaması) tahminlerinde orta düzeyde bir doğruluk sunduğunu göstermektedir. Cihazlar, enerji harcamasındaki genel eğilimleri takip edebilse de, mutlak kalori değerlerinde anlamlı sapmalar oluşabilmektedir. Özellikle kalori tahminlerinin sistematik olarak yüksek çıkması, kullanıcıların gerçekte yaktıklarından daha fazla kalori yaktıklarını düşünmelerine yol açabilir
.
Bu durum pratikte önemlidir. Örneğin kilo kaybı hedefiyle günlük enerji açığı oluşturmaya çalışan bir birey, akıllı saat verilerine dayanarak egzersizden beklediği faydayı elde edemeyebilir. Uzun vadede bu tür küçük sapmalar, planlanan kilo değişimlerinin gerçekleşmemesiyle sonuçlanabilir.
Öte yandan bu bulgular, akıllı saatlerin değersiz olduğu anlamına gelmemektedir. Bu cihazlar, zaman içindeki göreli değişimleri ve aktivite düzeyindeki artış veya azalışları izlemek için yararlı araçlardır. Ancak kalori verileri, kesin fizyolojik ölçümler olarak değil, yaklaşık ve bağlamsal göstergeler olarak değerlendirilmelidir.
Çalışmanın bazı sınırlılıkları da göz önünde bulundurulmalıdır. Bulgular, yalnızca genç ve sağlıklı bireylerden elde edilmiştir ve sadece açık alanda yürüyüş ve koşu aktivitelerini kapsamaktadır. Bu nedenle sonuçlar, farklı yaş gruplarına, vücut kompozisyonlarına veya diğer egzersiz türlerine doğrudan genellenemez. Ayrıca akıllı saat üreticilerinin kullandığı algoritmalar kamuya açık olmadığından, ölçüm hatalarının kaynağı kesin olarak belirlenememektedir.
Tüm bu nedenlerle, akıllı saatlerden elde edilen kalori verilerinin bilinçli ve eleştirel bir yaklaşımla yorumlanması gerekmektedir. Bu cihazlar, kullanıcıya yön gösteren destekleyici araçlar olabilir; ancak enerji harcamasının kesin ölçümü için bilimsel yöntemlerin yerini tutmaz.
Akıllı saatler, fiziksel aktiviteyi izleme ve farkındalık oluşturma açısından değerli araçlar sunmaktadır. Ancak bu cihazların sağladığı kalori (enerji harcaması) verileri, kesin ölçümlerden ziyade yaklaşık tahminler olarak değerlendirilmelidir. İncelenen bilimsel çalışma, popüler akıllı saatlerin yürüyüş ve koşu sırasında enerji harcamasını genellikle olduğundan fazla tahmin ettiğini ve doğruluğun cihazdan cihaza değiştiğini ortaya koymaktadır.
Bu bulgular, akıllı saatlerin tamamen göz ardı edilmesi gerektiği anlamına gelmez. Aksine, bu cihazlar aktivite düzeyindeki değişimleri izlemek, egzersiz alışkanlıklarını sürdürmek ve motivasyonu artırmak için etkili destek araçlarıdır. Ancak kilo kontrolü veya enerji dengesi gibi hassas kararlar alınırken, akıllı saat verilerinin tek başına belirleyici olmaması gerektiği unutulmamalıdır.
Sonuç olarak, akıllı saatlerden elde edilen kalori verileri en doğru şekilde; mutlak rakamlar olarak değil, zaman içindeki eğilimleri gösteren rehber göstergeler olarak kullanıldığında anlam kazanmaktadır. Bilinçli kullanım ve gerçekçi beklentiler, giyilebilir teknolojilerin sunduğu faydayı en üst düzeye çıkarmanın temel şartıdır.
Referans:
Le S, Wang X, Zhang T, Lei SM, Cheng S, Yao W, Schumann M. Validity of three smartwatches in estimating energy expenditure during outdoor walking and running. Front Physiol. 2022 Sep 26;13:995575. doi: 10.3389/fphys.2022.995575. PMID: 36225296; PMCID: PMC9549133.
