Ozempic ve Mounjaro
Son yıllarda obezite ve tip 2 diyabet hastalarının giderek artması, daha etkili farmakolojik tedavilere olan ihtiyacı gündeme getirmiştir. Bu konuda yeni nesil ilaçlar, hem glisemik kontrolü iyileştirme hem de anlamlı kilo kaybı sağlama potansiyelleriyle dikkat çekmektedir. Semaglutide (Ozempic) ve tirzepatide (Mounjaro) bu sınıfın öne çıkan temsilcileridir ve günümüzde diyabet yönetiminin yanı sıra obezite tedavisinde de yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirilmektedir.
Semaglutide (Ozempic)
Semaglutide yani Ozempic, insan vücudunda üretilen GLP-1 hormonunun görevini yapar. Ozempic, GLP-1 reseptörlerine bağlanarak pankreastan insülin salınımını artırır, glukagon salınımını baskılar ve böylece kan şekerini azaltır. Ayrıca mide boşalmasını yavaşlatarak ve beyindeki iştah merkezini etkileyerek doygunluk hissini artırır ve kalori alımını azaltır.

Tirzepatide (Mounjaro)
Tirzepatide yani Mounjaro ise hem Ozempic gibi GLP-1 reseptörlerine hem de ekstra olarak GIP reseptörlerine bağlanır. Böylece Ozempic gibi kan şekerini düşürüp iştahı azaltırken GIP reseptörlerinin tetiklenmesi de hem bu etkileri daha da arttırır hem de vücudu enerji kaynağı olarak yağ yakımına teşvik eder.

Arastırma Sonucları
Semaglutide’in kilo kaybı üzerindeki etkileri, geniş kapsamlı STEP (Semaglutide Treatment Effect in People with obesity) klinik araştırma programı kapsamında detaylı olarak incelenmiştir. STEP çalışmaları, diyabeti olmayan ancak fazla kilolu veya obez bireylerde (ve bazı kollarında tip 2 diyabetli hastalarda) Ozempic kullanan bireyleri kullanmayanlar ile kıyaslamıştır.
STEP 1 çalışmasında, diyabeti olmayan, fazla kilolu veya obez bireylerde haftalık 2.4 mg semaglutide(ozempic) kullanımı, yaşam tarzı değişiklikleriyle birlikte 68 haftalık takip sonunda ortalama %14.9 vücut ağırlığı kaybı ile sonuçlanmıştır. Buna karşılık, plasebo (Ozempic kullanmayan) grubunda bu oran yalnızca %2.4’tür (p<0.001). Ayrıca, Ozempic kullanan hastaların %86.4’ü, başlangıç ağırlıklarının %5 veya daha fazlasını kaybetmiştir, bu oran diğer grupta sadece %31.5 olarak kalmıştır.

STEP 4 çalışması, Ozempic tedavisinin kesilmesinin kilo üzerindeki etkilerini değerlendirmek için yapılmıştır. Başlangıçta tüm hastalara 20 hafta boyunca Ozempic verilmiş, ardından bir grup tedaviye devam etmiş, diğer grup bırakmıştır.Ozempic kullanmaya devam eden grupta 68. haftada ek olarak %7.9 ilave kilo kaybı gözlenirken, tedaviyi kesen grupta %6.9’luk kilo alımı saptanmıştır (p<0.001). Bu, Ozempic kullanımının kesilmesiyle etkilerin geri dönebileceğini göstermektedir. Ancak uzun süreli kullanımın efektifliğini ölçme amaçlı yapılan STEP 5 araştırmasında tedavi süresi 104 haftaya (2 yıl) uzatılarak uzun vadeli etkililiği incelemiştir. İki yıl sonunda, Ozempic ile ortalama %15.2 kilo kaybı sağlanırken, plasebo grubunda bu oran sadece %2.6 olmuştur.

Mounjaro(tirzepatide) ile yapılan bir başka araştırmada, Mounjaro’nun etkileri ilaç kullanmayan bir grup ve Ozempic kullanan başka bir grup ile 28 haftalık bir sürecin sonunda kıyaslandı. Bu araştırmada, Mounjaro kullanan bireylerde ortalama 9.6kg kilo kaybı gözlemlenirken, plasebo yani boş kapsül kullanan bireylerde ve Ozempic kullanan bireylerde kilo kaybı daha az gözlemlendi. Bunun sebebi Mounjaro’nun Ozempic’ten farklı olarak GLP-1 reseptörlerinin yanı sıra ekstra GIP reseptörlerini de etkilemesidir.

Kullanım Riskleri
Bu ilaçlar, bazı insanlarda ciddi ve kalıcı kilo kaybı sağlayabilmektedir. Ancak unutulmamalıdır ki, bu ilaçlar aslında diyabet gibi tıbbi durumlar için geliştirilmiştir ve rastgele, doktor önerisi olmadan kullanıldıklarında ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. En sık görülen yan etkiler mide bulantısı, ishal veya halsizlik gibi sindirim sorunlarıdır. Daha nadir ama önemli riskler arasında pankreasla ilgili sorunlar, safra kesesi taşları ya da ciddi tiroid problemleri yer alabilir. Ayrıca bu ilaçlar bırakıldığında verilen kilolar hızla geri alınabilir. Bu nedenle bu tedavilere başlamadan önce mutlaka bir doktora danışmak, kişiye özel risklerin değerlendirilmesi ve tedavinin bir uzman eşliğinde planlanması büyük önem taşır. Sağlık bir süreçtir; hızlı çözümler bazen uzun vadede daha büyük sorunlara yol açabilir.
Referanslar:
Fornes A, Huff J, Pritchard RI, Godfrey M. Once-Weekly Semaglutide for Weight Management: A Clinical Review. J Pharm Technol. 2022 Aug;38(4):239-246. doi: 10.1177/87551225221092681. Epub 2022 May 13. PMID: 35832567; PMCID: PMC9272494.
Heise T, DeVries JH, Urva S, Li J, Pratt EJ, Thomas MK, Mather KJ, Karanikas CA, Dunn J, Haupt A, Milicevic Z, Coskun T. Tirzepatide Reduces Appetite, Energy Intake, and Fat Mass in People With Type 2 Diabetes. Diabetes Care. 2023 May 1;46(5):998-1004. doi: 10.2337/dc22-1710. PMID: 36857477; PMCID: PMC10154650.




Comments